Насыяны рефинансылоо: качан пайдалуу жана канча үнөмдөөгө болот

Кыргызстандагы көптөгөн карыз алуучулар ставкалар жогору болгон мезгилде тариздетилген насыяны жылдар бою төлөп жүрүшөт, пайдалуураак шарттарда кайра насыялануу мүмкүнбү деп текшерип да көрбөстөн. Рефинансылоо — эски карызды толук жабуу үчүн ошол эле же башка банкта жаңы насыя тариздетүү дегенди билдирет. Эгер ставкалардагы айырма олуттуу болсо, бул калган төлөм мөөнөтү үчүн олуттуу сумманы үнөмдөөгө жардам берет.

Рефинансылоо качан орундуу

Рефинансылоо адатта бир нече жагдайда пайдалуу: эгер колдонуудагы насыянын ставкасы учурдагы рыноктук шарттардан байкаларлык жогору болсо (мисалы, накталай насыя жылдык 28%ке тариздетилген, ал эми азыр башка банктарда 18–20% менен табылат), эгер карыз алуучунун «Ишеним»деги кредиттик тарыхы жакшырып, ал азыр төмөнүрөөк ставкага талапкер болсо, же бюджетти жөнөкөйлөтүү үчүн бир нече насыяны бир төлөмгө бириктирүү керек болсо.

Конкреттүү мисал менен эсептөө

Айталы, 400 000 сомдук накталай насыя 3 жылга жылдык 28% менен тариздетилген — айлык төлөм болжол менен 16 400 сомду түзөт, ал эми бүтүн мөөнөт үчүн ашыкча төлөм болжол менен 190 000 сомго жетет. Эгер калган карызды башка банкта ошол эле калган мөөнөткө жылдык 19% менен рефинансыласаңыз, айлык төлөм болжол менен 14 700 сомго түшөт, ал эми жалпы ашыкча төлөм 130 000 сомго азаят — калган төлөм мезгили үчүн болжол менен 60 000 сом үнөмделет.

• 400 000 сомдук насыя, жылдык 28%, 3 жыл — ашыкча төлөм болжол менен 190 000 сом
• Ошол эле насыя 19%ке рефинансылангандан кийин — ашыкча төлөм болжол менен 130 000 сом
• Рефинансылоодон үнөмдөө — болжол менен 60 000 сом
• Карыздын бир бөлүгүн мөөнөтүнөн мурда төлөгөндө үнөм дагы да жогору болушу мүмкүн

Эске алуу керек болгон жашыруун чыгашалар

Рефинансылоо ар дайым таптакыр акысыз боло бербейт — эски насыяны мөөнөтүнөн мурда жабуу үчүн мүмкүн болуучу комиссияны (ар кайсы банктарда шарттар ар башка, айрымдары 6–12 айлык тейлөөдөн кийин комиссия албайт), жаңы келишимди тариздетүү чыгашаларын, насыя берүүчү банк талап кылса камсыздандырууну жана документтерди чогултууга кеткен убакытты эске алуу керек. Чечим кабыл алуудан мурун жалаң пайыздык ставкадагы айырмага гана эмес, бардык комиссияларды эске алуу менен эски жана жаңы насыянын толук наркынын так эсебин суроо орундуу.

Ипотеканы рефинансылоону кимге карап чыгуу керек

Ипотекалык насыяларды рефинансылоого өзүнчө көңүл буруу керек: эгер ипотека коммерциялык банкта жылдык 20–22% менен тариздетилген болсо, ал эми карыз алуучу мамлекеттик ГИКтин «Менин үйүм» ипотекасынын шарттарына туура келсе (стандарттуу шарттар үчүн 8% же жеңилдиктүү категориялар — мугалимдер, дарыгерлер, соцкызматкерлер үчүн 4%), которуу насыянын бүтүн мөөнөтү үчүн жүздөгөн миң сомду үнөмдөй алат. Программанын жаңы сатып алууларга гана эмес, колдонуудагы ипотеканы рефинансылоого да тиешелүү экенин ГИКтен тактап алган жөн.

Кадам-кадам менен кантип аракет кылуу керек

Процесс адатта бир нече кадамды камтыйт: адегенде учурдагы банктан карыздын калдыгы жана мөөнөтүнөн мурда төлөө шарттары жөнүндө маалымкат суроо, андан кийин башка банктардын рефинансылоо боюнча сунуштарын салыштыруу, тандалган банкка киреше жана кредиттик тарых документтери менен арыз берүү, ал эми жактырылгандан кийин жаңы банк каражатты өзү эски насыяны жабууга которот.

Чечим кабыл алуудан мурун Кыргызстандын ар кайсы банктарынын насыялар боюнча учурдагы ставкаларын жана рефинансылоо шарттарын FinMarketKG сайтында салыштырган жөн — бул бардык байланыштуу чыгашаларды эске алуу менен үнөмдөө акталабы же жокпу так баалоого жардам берет.