АЗДнын кепилдиги кантип иштейт: ар бир аманатчыга 200 000 сом

Кыргызстандагы көптөгөн аманатчылар акчалары мамлекеттик деңгээлде корголоорун билбестен деле депозит ачышат. Депозиттерди коргоо агенттиги (АЗД) — банктын лицензиясы кайтарылып алынса же ал төлөөгө жөндөмсүз болуп калса, жеке адамдын депозитин 200 000 сомго чейин кайтарууну кепилдеген структура. Бул система иш жүзүндө кантип иштээрин жана кепилдиктен ашык акчаны жоготуп албоо үчүн эмнени билиш керектигин талдайбыз.

АЗДнын кепилдиги эмнени камтыйт

• Жеке адамдардын сом жана чет өлкө валютасындагы депозиттери (камсыздандыруу учуру келген күнгө карата НБКРдын курсу боюнча кайра эсептелип)
• Жеке адамдын атына ачылган агымдагы жана топтомо эсептердеги калдыктар
• Эгер алар депозиттик продуктыга тиешелүү болсо, банк карталарындагы каражаттар
• Банктын лицензиясы кайтарылып алынган күнгө чейин эсептелген пайыздар

Кепилдик юридикалык жактардын депозиттерин, жеке ишкерлердин бизнеске байланыштуу каражаттарын, ошондой эле ээсине көрсөтүлүүчү депозиттик сертификаттарды жана банктын өз инвестициялык продуктыларына салынган каражаттарды камтыбайт — бул инструменттер башка тобокелдиктерди алып жүрөт жана АЗД тарабынан жабылбайт.

Төлөмдү кантип алса болот

Эгер банктын лицензиясы кайтарылып алынса, АЗД адатта камсыздандыруу учуру келгенден кийин эки жумада төлөм процедурасын баштайт. Аманатчы эч нерсени өзү далилдешинин кереги жок — АЗД дайындаган агент-банк паспортту жана депозит боюнча документтерди көрсөткөндө кепилдик суммасын төлөйт. 200 000 сомдон ашкан бөлүгүн банкты жоюу учурунда кредиторлордун кезеги боюнча талап кылса болот, бирок калган суманы толук кайтарып алуу кепилденбейт.

Чоң сумманы кантип туура бөлүштүрүү керек

Эгерде колуңузда 200 000 сомдон бир топ көп сумма болсо, баарын бир банкта кармабай, каражатты Кыргызстандын бир нече лицензияланган банктарына бөлүштүрүү акылга сыярлык стратегия. Мисалы, 800 000 сомдук топтоо болсо, төрт башка банкта — Оптима Банк, KICB, Бакай Банк жана Демир Банкта — ар биринде топтолгон пайыздар менен кошо камсыздандырылган чектен ашпагыдай кылып депозит ачса болот.

200 000 сомдук чек бир банктагы бир аманатчыга колдонуларын, үй-бүлөгө же бардык банктарга бирге эмес экенин эстен чыгарбоо маанилүү. Ошондуктан жубайлар чоң сумманы бир банктагы эки адамга бөлүштүрүп, 400 000 сомго чейин коргоого ээ болушу мүмкүн.

Дагы эмнеге көңүл буруу керек

Акчаны банкка алып барардан мурун анын НБКРдын жарактуу лицензиясы бар экенине көз жеткирген жөн — муну жөнгө салуучунун сайтынан текшерсе болот. Кыргызстанда мыйзамдуу иштеген бардык банктар (Оптима Банк, KICB, Демир Банк, MBank, Бакай Банк, Айыл Банк, Элдик Банк, Дос-Кредобанк, Керемет Банк, FINCA Банк, Бай-Тушум Банк, Халык Банк Кыргызстан, Капитал Банк, Компаньон Банк, Банк Азии, ЭкоИсламикБанк) автоматтык түрдө АЗДнын депозиттерди коргоо системасына катышат — депозитти системага өзүнчө туташтыруунун кереги жок.

АЗДнын кепилдиги тобокелдикти азайтат, бирок банкты акылдуу тандоонун ордун баса албайт: беделі, рынокто иштеген мөөнөтү жана финансылык туруктуулугу дагы деле маанилүү бойдон калат. Ар кайсы банктардын депозит шарттарын салыштырып, чоң сумманы бөлүштүрүүнүн оптималдуу жолун FinMarketKG сайтынан тандаса болот.